فروش اقساطی طلا: سه شیوه، قیمت قسطی، قرارداد و ریسک نرخ
فروش قسطی مشتری می‌آورد، ولی نرخ طلا در مدت اقساط عوض میشود. سه شیوه‌ی رایج را مقایسه می‌کنیم و می‌گوییم قیمت قسطی، قرارداد، ضمانت و حساب اقساط چطور درست شود.
در این مقاله ۸ بخش
فروش اقساطی طلا این روزها در خیلی از شهرها رایج شده است: کارمندی که حقوق ماهانه دارد، نمی‌تواند یک‌جا سرویس عروسی بخرد ولی می‌تواند هر ماه قسطی بدهد. برای طلافروش، این یعنی مشتری بیشتر و فروش بیشتر؛ ولی یک ریسک بزرگ هم دارد که در کالاهای دیگر کمتر دیده میشود: نرخ طلا در مدت اقساط عوض میشود. اگر قسطها به ریال ثابت باشد و نرخ بالا برود، طلافروش طلایی را که فروخته، ارزان فروخته است. در این مقاله سه شیوه‌ی رایج فروش قسطی طلا را مقایسه می‌کنیم، می‌گوییم قیمت قسطی را چطور حساب کنید، قرارداد و ضمانت چه باید داشته باشد و حساب اقساط را چطور نگه دارید که گم نشود.
خلاصه در یک نگاه
- سه شیوه‌ی رایج: قسط ریالی ثابت، قسط به گرم طلا، و فروش از راه بانک یا شرکت‌های اعتباری.
- در قسط ریالی ثابت، ریسک بالا رفتن نرخ طلا با فروشنده است و باید در قیمت دیده شود.
- قرارداد مکتوب، ضمانت (چک یا سفته) و برنامه‌ی سررسید روشن شرط حداقل است.
- حساب هر مشتری قسطی باید جدا و با سررسید هر قسط نگه داشته شود.
سه شیوه‌ی فروش اقساطی طلا
الف) قسط ریالی ثابت
قیمت قطعه امروز حساب میشود، مبلغی بابت فروش مدتدار به آن اضافه میشود و جمع به چند قسط مساوی تقسیم میشود. مشتری از روز اول می‌داند هر ماه چقدر می‌دهد و همین آن را برایش جذاب می‌کند. برای طلافروش اما این یعنی فروش طلا با نرخ امروز و دریافت پولش در ماه‌های بعد. اگر در این مدت نرخ طلا بالا برود، پولی که می‌گیرد دیگر به همان مقدار طلا نمی‌رسد.
ب) قسط به گرم طلا
در این شیوه، بدهی مشتری به گرم طلا نوشته میشود، نه به ریال. مثلاً مشتری ۲۰ گرم طلای ۱۸ عیار بدهکار است و هر ماه معادل دو گرم را با نرخ روز همان ماه می‌پردازد. ریسک نوسان نرخ با خود مشتری است؛ اگر نرخ بالا برود قسط ریالی‌اش بیشتر میشود و اگر پایین بیاید کمتر. برای طلافروش امن‌تر است، ولی مشتری باید آن را بفهمد و قبول کند.
ج) فروش از راه بانک یا شرکت اعتباری
مشتری با کارت اعتباری یا اعتبار یکی از شرکت‌های «الان بخر، بعداً بپرداز» خرید می‌کند و طلافروش پول را، با کسر کارمزد، از آن شرکت می‌گیرد. ریسک نکول و نوسان با طلافروش نیست، ولی کارمزد دارد و مشتری‌هایی که این اعتبار را ندارند کنار می‌مانند.
| شیوه | ریسک نرخ طلا | ریسک نپرداختن | سادگی برای مشتری |
|---|---|---|---|
| قسط ریالی ثابت | با فروشنده | با فروشنده | بسیار ساده |
| قسط به گرم | با مشتری | با فروشنده | نیاز به توضیح |
| بانک یا شرکت اعتباری | ندارد | ندارد (کارمزد دارد) | ساده، اگر اعتبار داشته باشد |
قیمت فروش اقساطی طلا را چطور حساب کنیم؟
در قسط ریالی ثابت، مبلغی که به قیمت نقد اضافه میشود باید دو چیز را بپوشاند: هزینهی پولی که در این مدت دستتان نیست، و ریسک بالا رفتن نرخ طلا. یک مثال ساده:
مثال: سرویسی که نقد ۱۰۰ میلیون تومان قیمت دارد، در ۱۰ قسط ماهانه فروخته میشود. اگر برای هر ماه ۳ درصد بابت فروش مدتدار در نظر بگیرید (ساده، روی کل مبلغ)، قیمت قسطی ۱۰۰ × (۱ + ۰٫۰۳ × ۱۰) = ۱۳۰ میلیون تومان میشود؛ ۱۰ قسط ۱۳ میلیونی. حالا اگر در این ده ماه نرخ طلا ۲۵ درصد بالا برود، جای همان سرویس را باید با حدود ۱۲۵ میلیون بخرید؛ یعنی تقریباً همه‌ی آن ۳۰ میلیون اضافه صرف جایگزینی شده است.
درصد و نرخ‌ها نمونه‌اند؛ عدد هر مغازه به هزینهی پول و پیش‌بینی خودش از بازار بستگی دارد.
همین مثال نشان می‌دهد چرا فروش اقساطی طلا با قسط ریالی ثابت را نباید با حساب فروش نقد سنجید. سود واقعی چنین فروشی را تنها وقتی می‌فهمید که هزینهی جایگزینی را هم در نظر بگیرید؛ مفهومی که در محاسبه‌ی سود طلافروشی توضیح داده‌ایم. برای کاهش این ریسک، بسیاری از طلافروشها پیشپرداخت بیشتری می‌گیرند (مثلاً یک‌سوم)، مدت اقساط را کوتاه نگه می‌دارند یا شیوه‌ی قسط به گرم را پیشنهاد میکنند.
پیشپرداخت و تحویل طلا
دو الگو رایج است. در یکی، مشتری پیشپرداخت می‌دهد و قطعه را همان روز می‌برد؛ بدهی او با ضمانت چک یا سفته پشتیبانی میشود. در دیگری، قطعه نزد طلافروش می‌ماند تا اقساط تمام شود یا به حد مشخصی برسد؛ این بیشتر شبیه پسانداز است تا فروش اقساطی و مشتری‌ها کمتر از آن استقبال میکنند. شیوه‌ی دوم را در پسانداز طلا در طلافروشی شرح داده‌ایم.
قرارداد و ضمانت
فروش قسطی بی قرارداد مکتوب، دیر یا زود به اختلاف می‌کشد. قرارداد لازم نیست طولانی باشد، ولی این‌ها را باید داشته باشد:
- مشخصات کامل خریدار و فروشنده و شماره‌ی تماس؛
- مشخصات قطعه: وزن، عیار، اجرت و نرخ روز روز فروش؛
- قیمت نقد، قیمت اقساطی، مبلغ پیشپرداخت، تعداد و مبلغ هر قسط و تاریخ سررسیدها؛
- در قسط به گرم: وزن بدهی و این‌که هر قسط با نرخ کدام روز و کدام منبع حساب میشود؛
- ضمانت: شماره‌ی چک‌ها یا سفته‌ها؛
- وضعیت دیرکرد: اگر قسطی دیر شد چه میشود؛
- وضعیت تسویه‌ی زودتر: اگر مشتری خواست زودتر همه را بپردازد، تخفیفی هست یا نه.
اگر چک می‌گیرید، هر چک را با تاریخ سررسید، بانک و مبلغ ثبت کنید و وضعیتش را دنبال کنید؛ چک فراموش‌شده در کشو همان‌قدر خطرناک است که چک برگشتی. شیوه‌ی نگه‌داری چک‌ها را در چک در طلافروشی آورده‌ایم.
حساب‌وکتاب فروش قسطی
از نظر حسابداری، فروش اقساطی طلا همان روز یک فروش کامل است: قطعه از انبار بیرون می‌رود و فاکتور با قیمت کامل صادر میشود. فرقش فقط در تسویه است: بخشی نقد دریافت شده و بقیه در حساب مشتری بدهکار می‌ماند. چند قاعده کار را ساده می‌کند:
- فاکتور با جمع کامل: مبلغ فروش مدتدار را جدا از ارزش طلا، اجرت و سود بنویسید تا روشن باشد هر بخش بابت چیست.
- بدهی به جنس درست: قسط ریالی در حساب ریالی مشتری می‌نشیند؛ قسط به گرم در حساب طلایی او. این دو را با نرخ روز یکی نکنید؛ دلیلش در مانده‌ی طلایی و ریالی مشتری آمده است.
- هر دریافت یک سند: وقتی قسطی می‌رسد، دریافت جداگانه ثبت شود و از بدهی مشتری کم شود؛ در قسط به گرم، با نرخ روز همان روز.
- پیگیری سررسید: فهرست قسط‌های این هفته و قسط‌های عقب‌افتاده باید هر روز جلوی چشم باشد.
کی فروش قسطی به صرفه نیست؟
اگر نقدینگی مغازه کم است، فروش اقساطی طلا می‌تواند آن را خشک کند؛ چون طلایی که فروخته‌اید باید جایگزین شود ولی پولش ماه‌ها بعد می‌رسد. اگر بازار انتظار رشد تند نرخ دارد، قسط ریالی ثابت ریسک زیادی دارد. و اگر ابزاری برای پیگیری اقساط ندارید، چند ماه بعد نمی‌دانید چه کسی چقدر بدهکار است. در این حالت‌ها یا شیوه‌ی قسط به گرم را پیشنهاد کنید یا فروش را از راه بانک و شرکت‌های اعتباری انجام دهید.
فروش اقساطی طلا در با عیار
در با عیار فروش قسطی یک فاکتور عادی است که بخشی از آن نسیه در حساب مشتری می‌ماند. مانده‌ی ریالی و طلایی هر مشتری جدا نگه داشته میشود، پس هر دو شیوه‌ی قسط ریالی و قسط به گرم را میشود دنبال کرد. چک‌های ضمانت با سررسید ثبت می‌شوند و گزارش سن مطالبات نشان می‌دهد طلب از چه کسی و چند روز است که مانده. برای دیدن بقیه‌ی امکانات، صفحه‌ی نرم‌افزار حسابداری طلا را ببینید.
پرسش‌های متداول
فروش اقساطی طلا قانونی است؟
فروش مدتدار کالا، با قرارداد روشن، کار رایج و پذیرفتهشدهای است. اگر بهصورت گسترده یا آنلاین انجام میدهید، قاعدههای اتحادیه و مقررات اعتبار و وام را هم بپرسید.
در فروش قسطی طلا، تحویل طلا کی است؟
بستگی به قرارداد دارد. بیشتر طلافروشها با پیشپرداخت و ضمانت، قطعه را همان روز تحویل میدهند. اگر قطعه تا پایان اقساط نزد فروشنده بماند، کار به پسانداز طلا نزدیکتر است.
اگر نرخ طلا در مدت اقساط بالا برود چه میشود؟
در قسط ریالی ثابت، مبلغ قسطها عوض نمیشود و ریسک با فروشنده است. در قسط به گرم، هر قسط با نرخ روز پرداخت حساب میشود و ریسک با خریدار است.
سود فروش اقساطی طلا را چقدر بگذاریم؟
عدد ثابتی نیست. باید هزینهی پولی که در این مدت دستتان نیست و ریسک بالا رفتن نرخ را بپوشاند. پیشپرداخت بیشتر و مدت کوتاهتر هر دو ریسک را کم میکنند.
برایش بفرستید؛ در تلگرام، واتس‌اپ یا با پیوند.
