شراکت در طلافروشی: آورده به ریال یا به گرم، سهم کار و قرارداد بی دعوا
در شراکت طلافروشی، شیوه‌ی ثبت آورده می‌تواند یک میلیارد تومان تفاوت بسازد. آورده به ریال یا گرم، سهم کار و سرمایه، برداشت‌ها و بندهایی که قرارداد شراکت باید داشته باشد.
در این مقاله ۱۰ بخش
بسیاری از طلافروشی‌ها با شراکت شروع می‌شوند: یکی تجربه دارد و دیگری سرمایه، یا دو برادر که هر کدام بخشی از پول را می‌آورند. شراکت در طلافروشی اگر درست تعریف شود، کار را سبک‌تر و مغازه را قوی‌تر می‌کند. ولی در هیچ صنفی به اندازه‌ی طلا، یک سؤال ساده این‌قدر دعوا نساخته است: «سهم من الان چقدر است؟» دلیلش این است که سرمایه‌ی طلافروشی طلاست و ارزش طلا هر روز عوض میشود. کسی که دو سال پیش یک میلیارد تومان آورده، امروز سهمش یک میلیارد است یا معادل همان مقدار طلا؟ در این مقاله این سؤال و سؤال‌های مهم دیگر شراکت را با مثال باز می‌کنیم.
خلاصه در یک نگاه
- مهم‌ترین بند قرارداد شراکت: آوردهی هر شریک به ریال حساب میشود یا به گرم طلا؟ این انتخاب، کل نتیجه را عوض می‌کند.
- شریکی که کار می‌کند و شریکی که فقط پول آورده، سهم یکسانی از کار ندارند؛ حقالزحمهی کار را جدا تعریف کنید.
- برداشت‌ها، تصمیم‌گیری و راه جدایی را از روز اول مکتوب کنید.
- دفتر شفاف که هر شریک بتواند ببیند، بهترین پیشگیری از اختلاف است.
شراکت در طلافروشی چه شکلی می‌تواند داشته باشد؟
دو شکل کلی رایج است. یکی شراکت مدنی: چند نفر با یک قرارداد میان خودشان شریک می‌شوند و پروانه‌ی کسب به نام یکی از آن‌ها یا همه است. ساده و کم‌هزینه است، ولی همه‌چیز به قرارداد و اعتماد بستگی دارد. دیگری ثبت شرکت: سهم هر شریک در اساسنامه می‌آید و شرکت شخصیت حقوقی جدا دارد. کار اداری و مالیاتی بیشتری دارد، ولی مرزها روشن‌تر است.
هر کدام را انتخاب کنید، قرارداد مکتوب لازم است. شراکت با دست دادن و قول شفاهی، تا روزی که همه‌چیز خوب پیش برود کار می‌کند؛ اولین زیان یا اولین اختلاف، نبودن قرارداد را آشکار می‌کند. برای جزئیات حقوقی با یک مشاور حقوقی آشنا با صنف مشورت کنید.
آورده به ریال یا به گرم؟
این مهم‌ترین تصمیم شراکت در طلافروشی است. فرض کنید علی ۵۰۰ گرم طلا آورده و رضا ۳٫۵ میلیارد تومان، روزی که نرخ ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان بوده است. در آن روز آورده‌ها برابرند. یک سال بعد نرخ به ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ رسیده و مغازه درست به همان اندازه‌ی روز اول جنس و پول دارد. سهم هر کدام چقدر است؟
| اگر آورده‌ها ثبت شده باشند… | سهم علی | سهم رضا | رشد نرخ طلا مال کیست |
|---|---|---|---|
| هر دو به ریال | ۳٫۵ میلیارد | ۳٫۵ میلیارد | مغازه (سود)، به نسبت سهم |
| هر دو به گرم | ۵۰۰ گرم = ۴٫۵ میلیارد | ۵۰۰ گرم = ۴٫۵ میلیارد | هر شریک برای خودش |
| علی به گرم، رضا به ریال | ۵۰۰ گرم = ۴٫۵ میلیارد | ۳٫۵ میلیارد | فقط علی |
نرخ‌ها نمونه‌اند. در سطر آخر، یک میلیارد تفاوت فقط از شیوه‌ی ثبت آمده است.
هیچ‌کدام از این سه «غلط» نیست، ولی هر کدام یک قرارداد متفاوت است. اگر از اول روشن نشود، هر شریک طبیعتاً حالتی را درست می‌داند که به نفع خودش است. پیشنهاد عملی این است: در طلافروشی که بیشتر دارایی‌اش طلاست، آورده‌ها را به گرم ثبت کنید یا سهم هر شریک را درصدی از کل خالص دارایی مغازه تعریف کنید. هر چه انتخاب کنید، بنویسید.
سهم کار و سهم سرمایه
در بسیاری از موارد شراکت در طلافروشی، یک شریک هر روز در مغازه است و دیگری فقط پول آورده است. اگر سود فقط به نسبت آورده تقسیم شود، شریک کارکن احساس می‌کند حقش ضایع شده؛ اگر به‌طور مساوی تقسیم شود، شریک سرمایه‌گذار. راه منصفانه این است که کار را جدا قیمت بگذارید: شریک کارکن حقوق یا حقالزحمهی ماهانه‌ی مشخصی میگیرد که جزو هزینه‌های مغازه است و بعد سود باقی‌مانده به نسبت سهم سرمایه تقسیم میشود.
مثال: سود سال، پیش از حق‌الزحمه، ۹۰۰ میلیون تومان است. شریک کارکن ماهی ۲۵ میلیون حق‌الزحمه دارد، یعنی ۳۰۰ میلیون در سال. ۶۰۰ میلیون باقی به نسبت سهم سرمایه، مثلاً نصف‌نصف، تقسیم میشود. شریک کارکن روی هم ۶۰۰ میلیون و شریک سرمایه‌گذار ۳۰۰ میلیون میگیرد.
برداشت شریک‌ها
در شراکت در طلافروشی، شریک‌ها معمولاً در طول سال برداشت دارند: ماهانه یا هر وقت لازم شد. برداشت هزینه‌ی مغازه نیست؛ پیش‌پرداخت از سهم سود یا سرمایه‌ی همان شریک است. اگر یکی بیشتر از دیگری برداشت کند و جایی ثبت نشود، آخر سال کسی نمی‌داند سهم هر کدام چقدر مانده است. هر برداشت را با تاریخ، مبلغ یا وزن و نام شریک ثبت کنید و اگر طلا برداشته شده، به گرم.
سرمایه‌گذار یا شریک؟
یک اشتباه رایج این است که کسی پول می‌آورد، قرار است ماهی درصد ثابتی سود بگیرد و اصل پولش هم محفوظ باشد، ولی اسمش را «شریک» می‌گذارند. این شراکت نیست؛ سپرده یا وام است، چون در زیان شریک نیست. فرقش روز زیان معلوم میشود: شریک واقعی در زیان سهم دارد، سپردهگذار طلبکار است. این دو را در دفتر هم جدا ثبت کنید: آوردهی شریک در سرمایه، و سپرده در بدهیها. شرح سرمایه‌گذار در سرمایه‌گذاری در طلافروشی و سپرده در طلای امانی و سپرده‌ی طلایی آمده است.
بندهایی که قرارداد شراکت باید داشته باشد
- آوردهی هر شریک: نقد، طلا، مغازه، سرقفلی، با ارزش و واحد ثبت (ریال یا گرم).
- سهم هر شریک از سود و زیان.
- کار هر شریک و حقالزحمهی آن.
- اختیارها: چه کسی می‌تواند جنس بخرد، چک بدهد، تخفیف بدهد یا نسیه بفروشد، و تا چه سقفی.
- برداشت‌ها: هر چند وقت و تا چه اندازه.
- دسترسی به دفتر و گزارش‌ها برای همه‌ی شریک‌ها.
- ورود شریک تازه یا افزایش سرمایه.
- جدایی: سهم شریکی که می‌رود چطور ارزش‌گذاری و در چه مدتی پرداخت میشود.
- فوت یا ناتوانی یکی از شریک‌ها.
- حل اختلاف: داور مشخص پیش از رفتن به دادگاه.
ارزش‌گذاری سهم در روز جدایی
روزی که یکی از شریک‌ها می‌خواهد برود، باید سهمش را حساب کرد. در طلافروشی این حساب سه بخش دارد: موجودی طلا و جنس، که به گرم شمرده و با نرخ همان روز ارزش‌گذاری میشود؛ نقد و بانک و طلب‌ها؛ و بدهیها، از جمله طلای امانی مشتری‌ها و بدهی طلایی به بنکدار. خالص این‌ها، دارایی مغازه است و سهم شریک از آن طبق قرارداد درمی‌آید. هر چه دفتر دقیق‌تر باشد، این روز کوتاه‌تر و آرام‌تر است. شیوه‌ی ارزش‌گذاری موجودی را در ارزش‌گذاری موجودی طلا شرح داده‌ایم.
دفتر شفاف، بهترین قرارداد
بیشتر اختلاف‌های شراکت در طلافروشی از بی‌اعتمادی به عددها می‌آید: «تو گفتی سود کردیم، پس پول کجاست؟» دفتری که هر شریک هر وقت خواست بتواند ببیند، با موجودی به گرم، طلب و بدهی هر شخص، برداشت‌های هر شریک و سود دوره، این بی‌اعتمادی را از ریشه میگیرد. فهرست حساب‌هایی که برای این کار لازم است را در سرفصل حساب‌های طلافروشی آورده‌ایم.
شراکت در طلافروشی و با عیار
در با عیار آوردهی هر شریک جدا ثبت میشود و واحدش را خودتان انتخاب می‌کنید: ریال، گرم طلا یا سهمی از خالص دارایی. برداشت‌ها و افزایش سرمایه هم به نام همان شریک ثبت می‌شوند. گزارش تفکیک مالکیت نشان می‌دهد سهم هر کس امروز، با نرخ روز و تاریخ آن، چقدر است. هر شریک می‌تواند کاربر خودش را داشته باشد و گزارش‌ها را ببیند. صفحه‌ی نرم‌افزار حسابداری طلا را ببینید.
پرسش‌های متداول
در شراکت طلافروشی سود چطور تقسیم میشود؟
طبق قرارداد. روش منصفانهی رایج این است که اول حقالزحمهی شریک کارکن بهعنوان هزینه کم شود و سود باقی به نسبت سهم سرمایه تقسیم شود.
آوردهی شریک را به ریال ثبت کنیم یا به طلا؟
هر دو ممکن است ولی نتیجهی بسیار متفاوتی دارند. اگر به گرم ثبت شود، رشد نرخ طلا مال خود شریک است؛ اگر به ریال، مال مغازه. انتخاب را در قرارداد بنویسید.
اگر یکی از شریک‌ها بخواهد جدا شود چه میشود؟
خالص دارایی مغازه در آن روز حساب و سهم او طبق قرارداد پرداخت میشود. مدت و شیوه‌ی پرداخت را از قبل در قرارداد مشخص کنید.
آیا کسی که سود ثابت ماهانه میگیرد شریک است؟
نه. اگر اصل پولش تضمین شده و سود ثابت میگیرد، سپردهگذار یا وامدهنده است و باید در بدهیها ثبت شود، نه در سرمایه.
برایش بفرستید؛ در تلگرام، واتس‌اپ یا با پیوند.
