سکه پارسیان چیست؟ عیار، قیمت، فروش دوباره و فرقش با سکه‌ی امامی

سکه پارسیان این سال‌ها به یکی از پرفروش‌ترین کالاهای طلافروشی‌ها تبدیل شده است: هدیه‌ی تولد و عید، شاباش عروسی، یا راهی برای پس‌انداز با پول کم. بسته‌بندی شیک، وزن کم و قیمتی که از سکه‌ی امامی بسیار پایین‌تر است، آن را برای خیلی‌ها جذاب کرده است. ولی سکه پارسیان با سکه‌ی بانک مرکزی فرق‌های مهمی دارد: عیار، شیوه‌ی قیمت‌گذاری و مخصوصاً قیمتی که موقع فروش دوباره به دست می‌آید. در این مقاله این فرق‌ها را با عدد نشان می‌دهیم، می‌گوییم قیمت سکه پارسیان چطور ساخته می‌شود و طلافروش آن را چطور بخرد، بفروشد و در حساب نگه دارد.

سکه پارسیان چیست؟

سکه‌ی رسمی طلا در ایران، یعنی امامی و نیم و ربع، را فقط بانک مرکزی ضرب می‌کند. سکه پارسیان چیز دیگری است: قطعه‌ی طلای سکه‌مانندی که کارگاه‌ها و تولیدکننده‌های خصوصی با وزن مشخص می‌سازند، معمولاً با عیار ۱۸ (۷۵۰) و در بسته‌بندی پلاستیکی یا کارتی که وزن و عیار رویش نوشته شده است. نام «پارسیان» در بازار برای همه‌ی این سکه‌ها به کار می‌رود، هرچند سازنده‌ها متفاوت‌اند.

وزن‌های رایج از حدود ۱۰۰ سوت (یک دهم گرم) شروع می‌شوند و تا یک و نیم گرم و بیشتر می‌رسند. همین وزن کم است که قیمت را برای هدیه و پس‌انداز مناسب می‌کند. برای آشنایی با سوت و تبدیلش، مظنه، مثقال و سوت را ببینید.

فرق سکه پارسیان با سکه‌ی امامی

فرق آخر از همه مهم‌تر است. سکه‌ی امامی بازار خودش را دارد و با قیمت روز سکه خرید و فروش می‌شود. این سکه در عمل یک قطعه‌ی طلای ۱۸ عیار است و وقتی برای فروش برمی‌گردد، بیشتر طلافروشی‌ها آن را مثل طلای دست‌دوم می‌خرند. شرح سکه‌ی امامی را در سکه‌ی امامی آورده‌ایم.

قیمت سکه پارسیان چطور ساخته می‌شود؟

قیمت فروش این سکه‌ها معمولاً از این اجزا ساخته می‌شود:

1. ارزش طلا: وزن × نرخ روز گرم ۱۸ عیار.
2. هزینه‌ی ضرب و بسته‌بندی: که سازنده و بنکدار می‌گیرند؛ شبیه اجرت.
3. سود فروشنده.
4. مالیات بر ارزش افزوده: روی هزینه‌ی ضرب و سود، نه روی ارزش طلا.

هزینه‌ی ضرب و درصد سود نمونه‌اند؛ هر سازنده و هر مغازه عدد خودش را دارد.

در این مثال، از هر ۱٫۸ میلیون تومانی که خریدار می‌پردازد، فقط ۱٫۴ میلیون ارزش طلاست؛ یعنی حدود ۲۲ درصد قیمت صرف ضرب، سود و مالیات شده است. هر چه وزن سکه کمتر باشد، این سهم بیشتر می‌شود، چون هزینه‌ی ضرب و بسته‌بندی برای سکه‌ی کوچک و بزرگ تقریباً یکی است. ترتیب کامل اجزا را در فرمول محاسبه‌ی قیمت طلا ببینید.

فروش دوباره‌ی سکه پارسیان

وقتی مشتری سکه را برای فروش می‌آورد، بیشتر طلافروشی‌ها آن را به ارزش طلای خام می‌خرند: وزن × نرخ روز، منهای کسری معمول خرید طلای دست‌دوم. با همان مثال، اگر نرخ تغییری نکرده باشد و کسری دو درصد باشد، سکه‌ی ۲۰۰ سوتی حدود ۱٫۳۷ میلیون تومان خریده می‌شود؛ یعنی حدود ۴۳۰ هزار تومان کمتر از قیمت خرید.

بعضی طلافروشی‌ها سکه‌ی پلمب‌شده و سالم را، اگر خودشان فروخته باشند، با کسری کمتر پس می‌گیرند تا دوباره بفروشند. این رویه‌ی هر مغازه است. اگر چنین قولی می‌دهید، روی فاکتور بنویسید. شیوه‌ی خرید طلای کهنه را در خرید طلای دست‌دوم شرح داده‌ایم.

این واقعیت را به مشتری هم بگویید. کسی که برای پس‌انداز این سکه را می‌خرد، باید بداند که در کوتاه‌مدت بخشی از پولش صرف ضرب و سود شده و تنها وقتی نرخ طلا به اندازه‌ی کافی بالا برود، این هزینه جبران می‌شود. برای پس‌انداز، طلای آب‌شده یا خرید طلا به گرم کم‌هزینه‌تر است؛ شرحش در پس‌انداز طلا.

سکه‌ی اصل را چطور بشناسیم؟

چون سکه‌های خصوصی را چند تولیدکننده می‌سازند، کیفیت و دقت همه یکسان نیست. چند کار ساده جلوی بیشتر مشکل‌ها را می‌گیرد. اول، بسته‌بندی را نگاه کنید: نام سازنده، وزن، عیار و معمولاً یک شماره یا کد روی آن چاپ شده و پلمب نباید دستکاری شده باشد. دوم، وزن را با ترازوی دقیق بسنجید؛ سکه‌ی ۲۰۰ سوتی باید همان ۰٫۲۰۰ گرم باشد، نه ۰٫۱۸۰. سوم، اگر بسته باز شده یا شک دارید، عیار را بسنجید. شیوه‌های سنجش عیار را در عیارسنجی طلا آورده‌ایم.

برای طلافروش، ساده‌ترین راه این است که جنس را از تأمین‌کننده‌های شناخته‌شده بگیرد و مشخصات هر سری را در فاکتور خرید داشته باشد. اگر روزی مشتری‌ای درباره‌ی وزن یا عیار سکه‌ای که از شما خریده سؤال کرد، همین فاکتور خرید جواب شماست.

سکه پارسیان یا سکه‌ی گرمی؟

سکه‌ی گرمی بانک مرکزی هم وزن کمی دارد ولی عیارش ۹۰۰ است و در بازار سکه قیمت می‌خورد، با حبابی که گاهی زیاد است. سکه‌ی خصوصی عیار ۷۵۰ دارد و قیمتش به ارزش طلا نزدیک‌تر است ولی هزینه‌ی ضرب دارد. اگر حباب سکه‌ی گرمی زیاد باشد، سکه‌ی خصوصی هم‌وزن ممکن است ارزان‌تر باشد؛ اگر حباب کم باشد، برعکس. شرح سکه‌ی گرمی را در سکه‌ی گرمی آورده‌ایم.

سکه پارسیان در انبار و حساب طلافروشی

برای طلافروش، این سکه‌ها کالای ساده‌ای به نظر می‌رسد، ولی چند نکته‌ی حساب‌وکتابی دارد:

• هر وزن یک قلم: سکه‌ی ۱۰۰ سوتی و ۲۰۰ سوتی را در انبار جدا نگه دارید. شمارش با تعداد و وزن هر دو ممکن است، ولی وزن هر قلم ثابت است.
• بهای تمام‌شده: ارزش طلا با نرخ روز خرید به‌علاوه‌ی هزینه‌ی ضرب که به بنکدار داده‌اید. بی هزینه‌ی ضرب، سود فروش بزرگ‌تر از واقع دیده می‌شود.
• وزن نرمال: چون ۱۸ عیار است، وزن نرمالش همان وزن خام است و با بقیه‌ی طلای ۱۸ عیار جمع می‌شود.
• مالیات: فقط روی هزینه‌ی ضرب و سود؛ ارزش طلا معاف است.
• خرید از مشتری: سکه‌ای که از مشتری خریده می‌شود، اگر قرار است ذوب شود، به آب‌شده می‌رود؛ اگر سالم و پلمب است و دوباره فروخته می‌شود، به همان قلم برمی‌گردد.

سکه پارسیان در با عیار

در با عیار هر وزن از این سکه‌ها را می‌شود یک کالای جدا با وزن و عیار ثابت تعریف کرد؛ فروشش مثل هر قطعه‌ی ۱۸ عیار با نرخ روز همان لحظه، هزینه‌ی ضرب به‌عنوان اجرت، سود و مالیات جدا روی فاکتور می‌آید. بهای تمام‌شده‌ی خرید هم ثبت می‌شود، پس سود واقعی هر فروش معلوم است. خرید سکه از مشتری با همان روش خرید طلای کهنه‌ی مغازه حساب می‌شود. صفحه‌ی نرم‌افزار حسابداری طلا را ببینید.

پرسش‌های متداول