برگشت از فروش طلا: با چه مبلغی پس بگیریم و چطور ثبت کنیم؟
مشتری قطعه را پس آورده است. فرق برگشت واقعی با خرید دوباره، مبلغی که باید برگردد، اثر بر انبار و مالیات و این‌که چرا فاکتور اصلی هرگز نباید ویرایش یا پاک شود.
در این مقاله ۱۰ بخش
مشتری دیروز گردنبندی خریده و امروز با جعبه‌اش برگشته است: «اندازه نیست»، «همسرم نپسندید» یا «یک دانه‌اش لق است». هر طلافروشی این صحنه را بارها دیده است. سؤال این است که با این قطعه چه کنیم و در دفتر چه بنویسیم؟ برگشت از فروش طلا اگر درست ثبت نشود، فروش ماه را بزرگ‌تر از واقع نشان می‌دهد، مالیات بر ارزش افزوده‌ای را که دیگر نگرفته‌اید روی دوش شما می‌گذارد و قطعه‌ای را که در ویترین است، در انبار فروختهشده نشان می‌دهد. در این مقاله فرق برگشت واقعی با خرید دوباره از مشتری را روشن می‌کنیم، می‌گوییم با چه مبلغی پس بگیرید و ثبتش در حساب، انبار و مالیات چه شکلی است.
خلاصه در یک نگاه
- برگشت از فروش یعنی خنثی کردن همان فروش، با همان مبلغ‌ها و همان نرخ؛ نه خرید تازه با نرخ امروز.
- اگر قطعه را با نرخ امروز و کسری پس می‌گیرید، این خرید طلای دستدوم است، نه برگشت.
- فاکتور اصلی هرگز ویرایش یا پاک نمی‌شود؛ یک سند برگشت جدا با ارجاع به آن صادر میشود.
- مالیات بر ارزش افزوده‌ی بخش برگشتی هم برمی‌گردد و صورتحساب الکترونیکی برگشت لازم دارد.
برگشت از فروش طلا یا خرید از مشتری؟
این مهم‌ترین تصمیم است و بیشتر اشتباه‌ها از قاطی کردن این دو می‌آید. دو حالت داریم:
| موضوع | برگشت از فروش | خرید طلای دستدوم |
|---|---|---|
| چه وقت | معمولاً چند روز بعد از فروش، با قطعه‌ی سالم یا معیوب | هر زمان |
| نرخ | نرخ همان فاکتور فروش | نرخ روز امروز |
| اجرت و سود | برمی‌گردد (کامل یا طبق رویهی مغازه) | برنمی‌گردد |
| مالیات بر ارزش افزوده | برمی‌گردد | ندارد |
| اثر بر فروش | فروش دوره کم میشود | فروش دست نمی‌خورد؛ یک خرید ثبت میشود |
اگر مشتری یک ماه بعد آمده و می‌خواهد قطعه را بفروشد، این برگشت نیست؛ همان خرید طلای کهنه است که روشش را در خرید طلای دستدوم گفته‌ایم. ولی اگر دو روز بعد آمده و طبق شرطی که روی فاکتور نوشته‌اید حق پس دادن دارد، این برگشت از فروش است و باید همان فروش را خنثی کرد.
رویهی برگشت را از قبل روشن کنید
قانون همه‌ی طلافروشی‌ها را به پذیرفتن هر برگشتی مجبور نمی‌کند، ولی کالای معیوب حکم دیگری دارد: اگر قطعه از اول ایراد داشته، مشتری حق تعمیر، تعویض یا پس دادن دارد. برای بقیهی حالتها، رویهی مغازه تعیینکننده است و بهتر است روی فاکتور یا تابلوی مغازه نوشته شود:
- تا چند روز بعد از خرید میشود پس داد یا عوض کرد؟
- قطعه باید سالم، بی‌استفاده و با جعبه و فاکتور باشد؟
- مبلغ کامل برمی‌گردد یا بخشی از اجرت کم میشود؟
- پول نقد برمی‌گردد یا فقط اعتبار خرید داده میشود؟
- قطعه‌های سفارشی، حکاکی‌شده یا تغییر اندازه داده‌شده برگشت دارند یا نه؟
نوشتن این شرط‌ها هم از بحث با مشتری جلوگیری می‌کند و هم اعتماد می‌سازد؛ مشتری‌ای که می‌داند می‌تواند پس بدهد، راحت‌تر می‌خرد.
مبلغ برگشت را چطور حساب کنیم؟
در برگشت از فروش طلا، مبنا خود فاکتور اصلی است، نه نرخ امروز. فرض کنید گردنبندی ۱۲ گرمی با این اجزا فروخته شده بود:
| جزء فاکتور اصلی | مبلغ (تومان) |
|---|---|
| ارزش طلا (۱۲ × ۷٬۰۰۰٬۰۰۰) | ۸۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| اجرت ۱۵٪ | ۱۲٬۶۰۰٬۰۰۰ |
| سود فروشنده ۷٪ | ۶٬۷۶۲٬۰۰۰ |
| مالیات ۱۰٪ | ۱٬۹۳۶٬۲۰۰ |
| جمع | ۱۰۵٬۲۹۸٬۲۰۰ |
اگر رویهی مغازه برگشت کامل است، همین ۱۰۵٬۲۹۸٬۲۰۰ تومان برمی‌گردد، حتی اگر امروز نرخ طلا ۷٬۳۰۰٬۰۰۰ شده باشد. اگر رویه این است که سود فروشنده برنمی‌گردد، سود و مالیاتِ مربوط به همان سود کم میشود:
برگشت بی سود فروشنده: ۸۴٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۱۲٬۶۰۰٬۰۰۰ + مالیات اجرت ۱٬۲۶۰٬۰۰۰ = ۹۷٬۸۶۰٬۰۰۰ تومان. سود فروشنده‌ی ۶٬۷۶۲٬۰۰۰ تومان و مالیاتش (۶۷۶٬۲۰۰) در فروش باقی میماند، چون آن بخش از فروش برنگشته است.
دقت کنید که نمی‌شود هم با نرخ امروز حساب کرد و هم اسمش را برگشت گذاشت. اگر نرخ امروز مبنا است، قطعه را خریده‌اید و فروش دیروز سر جایش میماند.
ثبت برگشت از فروش طلا در حساب
یک قاعده‌ی طلایی: فاکتور اصلی هرگز ویرایش یا پاک نمی‌شود. فاکتوری که صادر شده بخشی از تاریخ مغازه است و ممکن است در سامانه‌ی مؤدیان هم ثبت شده باشد. به‌جای آن، یک سند برگشت جدا صادر میشود که به فاکتور اصلی ارجاع دارد و این‌ها را برمی‌گرداند:
- انبار: قطعه با همان وزن، عیار و بهای تمام‌شده‌ی قبلی به موجودی برمی‌گردد.
- فروش: به اندازه‌ی بخش برگشتی از فروش دوره کم میشود.
- مالیات بر ارزش افزوده: مالیات بخش برگشتی از مالیات فروش کم میشود.
- حساب مشتری یا صندوق: مبلغ برگشت یا نقد پرداخت میشود یا در حساب مشتری بستانکار میماند تا خرید بعدی.
نتیجه این است که هم فاکتور اصلی و هم برگشت، هر دو با تاریخ و مبلغ خودشان در دفتر می‌مانند و هر کسی بعداً می‌تواند ببیند چه اتفاقی افتاده است. چرا هیچ سندی نباید پاک شود و اصلاح چطور با سند تازه انجام میشود را در ابطال فاکتور طلا باز کرده‌ایم.
برگشت بخشی از یک فاکتور
گاهی مشتری از یک سرویس فقط گوشواره را پس می‌آورد. در این حالت فقط ردیف همان قطعه برمی‌گردد: ارزش طلا، اجرت، سود و مالیات همان ردیف. اگر روی کل فاکتور تخفیف داده بودید، سهم این ردیف از تخفیف هم باید حساب شود؛ وگرنه مبلغی بیشتر از آنچه مشتری واقعاً بابت این قطعه داده، پس می‌دهید. محل نشستن تخفیف در فاکتور را در تخفیف در فاکتور طلا گفته‌ایم.
اگر مشتری با طلای کهنه پرداخت کرده بود
فرض کنید فروش اول یک تعویض بوده: مشتری النگوی کهنه داده و باقی را نقد. حالا گردنبند را پس می‌آورد. دو راه دارید: یا النگوی کهنه را، اگر هنوز ذوب نشده، پس بدهید و پول نقد را هم برگردانید؛ یا کل مبلغ گردنبند را نقد یا به‌صورت اعتبار پس بدهید و النگو در انبار شما بماند. هر کدام را انتخاب کنید، سند برگشت باید دقیقاً همان را نشان دهد. شرح تعویض را در تعویض طلا ببینید.
برگشت از فروش در سامانه‌ی مؤدیان
اگر فاکتور اصلی به سامانه‌ی مؤدیان فرستاده شده، برگشت هم باید به‌صورت صورتحساب برگشت از فروش با ارجاع به همان صورتحساب ثبت شود تا مالیات فروش شما درست کم شود. اگر فقط در دفتر برگشت را بزنید و در سامانه نه، سازمان مالیاتی همچنان فروش کامل را می‌بیند. شرح الگوی صورتحساب طلا را در سامانه‌ی مؤدیان طلافروشی آورده‌ایم.
اشتباه‌های رایج
- پاک کردن فاکتور اصلی: ردی از فروش و برگشت نمی‌ماند و گزارش‌ها با سامانه‌ی مؤدیان نمی‌خوانند.
- برگشت با نرخ امروز: اگر نرخ بالا رفته، بیشتر از فروش پس می‌دهید؛ اگر پایین آمده، مشتری ناراضی میشود.
- فراموش کردن مالیات: مالیاتی را که پس داده‌اید، همچنان به سازمان بدهکارید.
- ورود دوباره‌ی قطعه با بهای تازه: قطعه باید با همان بهای تمام‌شده‌ی قبلی به انبار برگردد.
برگشت از فروش طلا در با عیار
در با عیار برگشت یک سند جداست که به فاکتور اصلی ارجاع دارد؛ فاکتور اصلی دست نمی‌خورد. ردیف‌هایی که برمی‌گردند انتخاب می‌شوند، مبلغ‌ها از خود فاکتور اصلی و با همان نرخ می‌آیند، قطعه با بهای قبلی‌اش به انبار برمی‌گردد و مالیات بخش برگشتی از مالیات فروش کم میشود. مبلغ برگشت را میشود نقد پرداخت کرد یا در حساب مشتری نگه داشت. صفحه‌ی نرم‌افزار حسابداری طلا را ببینید.
پرسش‌های متداول
آیا طلافروش مجبور است طلای فروختهشده را پس بگیرد؟
اگر قطعه معیوب باشد، مشتری حق دارد. در بقیهی حالتها، رویهی مغازه تعیینکننده است؛ بهتر است شرط برگشت روی فاکتور نوشته شود.
برگشت از فروش طلا با نرخ کدام روز است؟
با نرخ همان فاکتور فروش. اگر قطعه با نرخ امروز پس گرفته میشود، در واقع خرید طلای دستدوم است، نه برگشت.
آیا اجرت در برگشت طلا پس داده میشود؟
در برگشت کامل بله. بعضی مغازهها بخشی از اجرت یا سود را کم میکنند؛ این باید از پیش روی فاکتور نوشته شده باشد.
فاکتور اصلی را بعد از برگشت باطل کنم؟
نه. فاکتور اصلی میماند و یک سند برگشت با ارجاع به آن صادر میشود. ابطال برای فاکتوری است که از اول اشتباه صادر شده، نه برای فروشی که واقعاً انجام شده و بعد برگشته است.
برایش بفرستید؛ در تلگرام، واتس‌اپ یا با پیوند.
