ترازوی طلا: دقت لازم، کالیبراسیون و وزنی که درست در فاکتور می‌نشیند
با نرخ امروز، یک دهم گرم خطای ترازو صدها هزار تومان است. دقت لازم ترازوی طلافروشی، عامل‌های خطا، کالیبراسیون، وزن کل و خالص و ثبت درست وزن در فاکتور و انبار.
در این مقاله ۱۰ بخش
در طلافروشی هر چیزی از وزن شروع می‌شود. قیمت فاکتور، مبلغ خرید طلای کهنه، موجودی ویترین و طلب هر بنکدار، همه به عددی بسته‌اند که ترازوی طلا نشان میدهد. با نرخ چند میلیون تومانی هر گرم، یک ترازوی نادقیق که فقط یک دهم گرم اشتباه کند، در هر معامله صدها هزار تومان جابه‌جا میکند؛ گاهی به ضرر مشتری و گاهی به ضرر خود مغازه. در این مقاله می‌گوییم ترازوی طلافروشی چه دقتی باید داشته باشد، چه چیزهایی وزن را خراب می‌کنند، هر چند وقت باید کالیبره شود و وزن چطور درست وارد حساب و فاکتور شود.
خلاصه در یک نگاه
- برای طلافروشی ترازوی با دقت یک هزارم گرم (سه رقم اعشار) استاندارد کار است.
- باد، لرزش، سطح ناصاف و الکتریسیته‌ی ساکن رایج‌ترین دشمن‌های وزن درست‌اند.
- هر روز با وزنهی شاهد ترازو را چک کنید و به‌طور دورهای کالیبراسیون رسمی بگیرید.
- وزن را همانطور که ترازو نشان میدهد، با سه رقم اعشار، در فاکتور و انبار ثبت کنید.
ترازوی طلا چه دقتی لازم دارد؟
دقت ترازو یعنی کوچک‌ترین تغییری که نشان میدهد. ترازوهای طلافروشی معمولاً دو نوع‌اند: با دقت یک صدم گرم (دو رقم اعشار) و با دقت یک هزارم گرم (سه رقم اعشار)، که در بازار به آن «سه صفر» می‌گویند. یک هزارم گرم همان یک سوت است. برای این‌که ببینید این تفاوت چقدر پول است:
| خطا | با نرخ ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان | در صد معامله‌ی ماه |
|---|---|---|
| ۰٫۰۰۱ گرم | ۷٬۰۰۰ تومان | ۷۰۰٬۰۰۰ تومان |
| ۰٫۰۱ گرم | ۷۰٬۰۰۰ تومان | ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| ۰٫۱ گرم | ۷۰۰٬۰۰۰ تومان | ۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
فرض بر این است که خطا همیشه در یک جهت است؛ در عمل گاهی به سود و گاهی به زیان شماست، ولی هیچ‌کدامش درست نیست.
برای همین بیشتر طلافروشی‌ها دست‌کم یک ترازوی سهصفر دارند. برای وزن کردن جنس سنگین‌تر، مثل شمش یا آب‌شده‌ی چندصدگرمی، ترازویی با ظرفیت بیشتر لازم است که دقتش معمولاً کمتر است. ظرفیت و دقت را با هم انتخاب کنید: ترازوی سهصفر با ظرفیت ۲۰۰ گرم برای پیشخوان، و ترازوی دقیق با ظرفیت بالاتر برای آبشده.
چه چیزهایی وزن را خراب می‌کنند؟
- جریان هوا: کولر، پنکه یا در ورودی که باز و بسته می‌شود، عدد ترازوی سهصفر را تکان میدهد. محافظ شیشهای دور کفه را ببندید.
- لرزش و سطح ناصاف: ترازو را روی سطح محکم و تراز بگذارید؛ بیشتر ترازوها یک حباب تراز دارند.
- الکتریسیته‌ی ساکن: مخصوصاً روی پارچه یا پلاستیک؛ قطعه را مستقیم روی کفه یا ظرف فلزی بگذارید.
- دما: ترازوی تازه روشن‌شده تا چند دقیقه گرم نشده، ممکن است عدد ثابتی ندهد.
- صفر نشدن: پیش از هر وزن، ترازو باید دقیقاً صفر را نشان دهد. ظرف یا کاغذ زیر قطعه را با دکمه‌ی تارا صفر کنید.
وزنهی شاهد و کالیبراسیون
هر ترازویی با گذشت زمان کمی از دقت می‌افتد. دو کار جلوی این را می‌گیرد. اول، چک روزانه با وزنهی شاهد: یک وزنهی استاندارد، مثلاً ۲۰ یا ۵۰ گرمی، که هر صبح روی ترازو می‌گذارید. اگر عدد با وزن وزنه یکی نیست، پیش از هر معامله‌ای علتش را پیدا کنید. دوم، کالیبراسیون دورهای توسط مرجع معتبر که گواهی میدهد. ترازویی که در معامله با مردم به کار می‌رود، باید گواهی معتبر داشته باشد؛ دوره‌ی تمدید و مرجع صدورش را از اتحادیه بپرسید.
یک نکته‌ی ساده ولی مهم: ترازو را جایی بگذارید که مشتری هم عددش را ببیند. وزن کردن جلوی چشم مشتری، مخصوصاً وقتی طلای کهنه‌اش را می‌خرید، بیشترین اعتماد را می‌سازد.
وزن در فاکتور و انبار
عددی که ترازوی طلا نشان میدهد باید همانطور در فاکتور و انبار ثبت شود: با سه رقم اعشار و بی گرد کردن. گرد کردن ۱۲٫۳۴۵ گرم به ۱۲٫۳۵، در یک فاکتور چیز کوچکی است، ولی در صدها فاکتور ماه، اختلافی می‌سازد که با هیچ انبارگردانی جور درنمی‌آید.
دو وزن را هم با هم قاطی نکنید:
- وزن کل: چیزی که ترازو برای قطعه‌ی سنگ‌دار نشان میدهد، با سنگ.
- وزن خالص طلا: وزن کل منهای وزن سنگ؛ مبنای قیمت طلا همین است.
اگر سنگ قطعه را نمی‌شود جدا وزن کرد، وزنش را از سازنده یا فاکتور خرید بگیرید و روی لیبل بنویسید. شرح لیبل را در لیبل طلا آورده‌ایم. و یادتان باشد وزن عیارهای مختلف را نمی‌شود مستقیم جمع زد؛ برای جمع، اول باید به وزن نرمال برد. شرحش در وزن نرمال طلا.
ترازو در خرید طلای کهنه
بیشترین حساسیت ترازو در خرید طلای کهنه از مشتری است. مشتری معمولاً وزن قطعه‌اش را از فاکتور قدیمی می‌داند و اگر عدد ترازوی شما کمتر باشد، بی‌اعتماد می‌شود. چند دلیل طبیعی برای کم شدن وزن هست: ساییدگی در سالها استفاده، سنگی که افتاده یا تعمیری که بخشی از طلا را برده. این‌ها را با آرامش توضیح دهید و قطعه را جلوی چشم مشتری وزن کنید. شیوه‌ی حساب مبلغ خرید را در خرید طلای دست‌دوم ببینید.
ترازو در معامله با همکار و سازنده
با بنکدار و سازنده مقدارهای بزرگ‌تری رد و بدل می‌شود و اختلاف وزن هم بزرگ‌تر است. وقتی جنس تحویل می‌گیرید، همان لحظه و جلوی آورنده وزن کنید و عدد را روی رسید هر دو طرف بنویسید. اگر ترازوی شما با ترازوی بنکدار اختلاف دارد، پیش از قبول جنس، با وزنهی شاهد مشخص کنید کدام درست است. اختلاف کوچکی که همان لحظه حل نشود، آخر ماه در حساب طلایی همکار به یک بحث طولانی تبدیل می‌شود.
وقتی طلا به کارگاه می‌دهید تا قطعه بسازد، وزن طلای داده‌شده و وزن قطعه‌ای که برمی‌گردد هر دو با ترازوی دقیق ثبت شوند. فاصله‌ی این دو همان افت ساخت است که باید با توافق از پیش تعیین‌شده بخواند. شرح حساب کارگاه را در حسابداری کارگاه طلاسازی آورده‌ایم. حساب طلایی بنکدار و حواله‌های طلا هم در حساب همکار و بنکدار طلا آمده است.
واحدهای ترازو: گرم، مثقال و سوت
بیشتر ترازوهای طلافروشی میتوانند وزن را به گرم، مثقال یا قیراط نشان دهند. در فاکتور و انبار همیشه گرم را مبنا بگیرید و اگر لازم شد، تبدیل کنید. مثقال صیرفی ۴٫۶۰۸ گرم است و در بازار آبشده به کار می‌رود؛ سوت هم یک هزارم گرم. تبدیل‌ها و مظنه را در مظنه، مثقال و سوت توضیح داده‌ایم.
نگه‌داری ترازو
- کفه را تمیز نگه دارید؛ گرد و غبار و چربی هم وزن دارند.
- بیش از ظرفیت روی ترازو نگذارید؛ حس‌گر آسیب می‌بیند.
- ترازو را جابه‌جا نکنید؛ بعد از هر جابه‌جایی دوباره تراز و با وزنهی شاهد چک کنید.
- باتری یا آداپتور ضعیف عدد را ناپایدار میکند.
- یک ترازوی دوم برای روزی که اولی خراب شد کنار بگذارید.
ترازوی طلا و با عیار
در با عیار وزن هر قطعه با سه رقم اعشار ثبت می‌شود و وزن کل، وزن خالص طلا و وزن سنگ جدا نگه داشته می‌شوند. وزن نرمال هر ردیف از روی وزن خالص و عیار ساخته می‌شود، پس جمع موجودی و مانده‌ی طلایی اشخاص همیشه درست است. هیچ وزنی در فاکتور یا انبار گرد نمی‌شود. صفحه‌ی نرم‌افزار حسابداری طلا را ببینید.
پرسش‌های متداول
بهترین ترازو برای طلافروشی کدام است؟
ترازوی با دقت یک هزارم گرم (سهصفر) با ظرفیت مناسب پیشخوان، محافظ شیشهای و گواهی کالیبراسیون معتبر. برای آبشده و شمش، یک ترازوی با ظرفیت بیشتر هم لازم است.
ترازوی طلا را هر چند وقت کالیبره کنیم؟
هر روز با وزنهی شاهد چک کنید و کالیبراسیون رسمی را در دورهای که مرجع معتبر یا اتحادیه تعیین میکند، تمدید کنید.
چرا وزن طلای کهنه کمتر از فاکتور قدیمی است؟
ساییدگی در سالها استفاده، افتادن سنگ یا تعمیرهای قبلی میتوانند وزن را کم کنند. قطعه را جلوی چشم مشتری وزن کنید و دلیل را توضیح دهید.
ترازوی طلا را کجای مغازه بگذاریم؟
روی سطحی محکم و تراز، دور از در ورودی، کولر و پنکه، و جایی که مشتری هم عدد را ببیند. جابه‌جا کردن مداوم ترازو دقتش را کم میکند.
وزن طلا را گرد کنیم؟
نه. وزن را همانطور که ترازو نشان میدهد، با سه رقم اعشار، در فاکتور و انبار ثبت کنید.
برایش بفرستید؛ در تلگرام، واتس‌اپ یا با پیوند.
