فاکتور فروش طلا: اجزا، ترتیب محاسبه و یک نمونه‌ی کامل

جمع فاکتور فروش طلا از چند جزء ساخته می‌شود: ارزش طلا، اجرت، سود فروشنده، گاهی خرج و ارزش سنگ، تخفیف و مالیات بر ارزش افزوده. دانستن ترتیب این اجزا مهم است، چون اگر یکی جابه‌جا شود، هم جمع فاکتور عوض می‌شود و هم گزارش سود. در این مقاله هر جزء را تعریف می‌کنیم، ترتیب درست محاسبه را می‌گوییم، یک نمونه‌ی کامل را عدد به عدد حساب می‌کنیم و می‌گوییم چه چیزهایی باید برای همیشه روی خود فاکتور بماند.

اجزای فاکتور فروش طلا

1. ارزش طلا: وزن طلای قطعه × نرخ روز همان عیار. اگر نرخ برای گرم ۱۸ عیار اعلام شده و قطعه ۱۸ عیار است، همان نرخ؛ وگرنه نرخ به عیار قطعه برده می‌شود.
2. اجرت: دستمزد ساخت؛ درصدی از ارزش طلا، مبلغی به ازای هر گرم، یا مبلغ ثابت. شرح کامل در اجرت طلا چیست و چطور حساب می‌شود.
3. خرج: هزینه‌های جانبی قطعه مثل آبکاری یا تعمیر، مبلغ ثابت.
4. سود فروشنده: درصدی از جمع ارزش طلا و اجرت. درباره‌ی درصد رایج و پایه‌اش در سود طلافروش چند درصد است نوشته‌ایم.
5. ارزش سنگ: اگر قطعه نگین یا سنگ قیمتی دارد که جدا از طلا قیمت‌گذاری می‌شود.
6. تخفیف: اگر هست، و این‌که از کدام جزء کم می‌شود.
7. مالیات بر ارزش افزوده: درصدی از پایه‌ی مالیات.

پایه‌ی مالیات کدام است؟

مالیات بر ارزش افزوده روی ارزشی بسته می‌شود که فروشنده اضافه کرده است، نه روی کل گردش. طلای خام از دست فروشنده رد می‌شود و ارزشش را او نساخته؛ آنچه اضافه کرده اجرت و سود است. طبق قانون مالیات بر ارزش افزوده، اصل طلا، جواهر و پلاتین به‌کاررفته در مصنوعات معاف است و فقط اجرت ساخت، سود فروشنده و حق‌العمل مشمول مالیات‌اند. نرخ در سال ۱۴۰۵ ده درصد است. جزئیات و تاریخچه‌ی نرخ در مالیات بر ارزش افزوده‌ی طلا در ۱۴۰۵ آمده است.

یک نمونه‌ی کامل فاکتور فروش طلا

انگشتری ده‌گرمی ۱۸ عیار، با نرخ روز ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال برای هر گرم، اجرت ۱۵٪، سود ۷٪ و مالیات ۱۰٪:

اگر مالیات به اشتباه روی کل فاکتور حساب شود، ۶۱٬۵۲۵٬۰۰۰ ریال می‌شود و جمع به ۶۷۶٬۷۷۵٬۰۰۰ می‌رسد؛ پنجاه میلیون ریال بیشتر از حق.

این مثال را می‌توانید با هر نرخی تکرار کنید؛ فرمول محاسبه‌ی قیمت طلا همین گام‌ها را با توضیح بیشتر دارد.

تخفیف کجا می‌نشیند؟

اول تخفیف، بعد مالیات. اگر تخفیف از اجرت یا سود کم شود، پایه‌ی مالیات هم کم می‌شود؛ اگر از ارزش طلا کم شود، مالیات تغییر نمی‌کند. جابه‌جا کردن این ترتیب، جمع فاکتور و گزارش سود را از هم دور می‌کند.

تفاوت دوم برای گزارش‌ها مهم است: تخفیف از ارزش طلا یعنی «نرخ مؤثر فروش» شما از نرخ روز پایین‌تر بوده است. نرم‌افزار خوب این نرخ مؤثر را برای هر فاکتور ذخیره می‌کند تا بدانید در هر معامله چقدر زیر یا بالای بازار فروخته‌اید.

چه چیزهایی باید روی خود فاکتور بماند؟

نرخ روز، عیار، درصد اجرت، درصد سود، درصد و پایه‌ی مالیات و روش تخفیف لحظه‌ی صدور، روی خود فاکتور ثبت می‌شوند. اگر فردا درصد مالیات عوض شود یا اجرت پیش‌فرض یک مدل تغییر کند، فاکتور امروز همان می‌ماند که صادر شد. چرا این این‌قدر مهم است، در نرخ روز طلا روی فاکتور توضیح داده‌ایم.

• وزن واقعی و عیار هر قطعه (نه وزن اسمی یک مدل).
• نرخ روز و منبعش، و اگر دستی بوده، برچسب «نرخ دستی».
• هر جزء مبلغ جدا: ارزش طلا، اجرت، خرج، سود، سنگ، تخفیف، مالیات.
• نحوه‌ی تسویه: نقد، کارت، چک، طلای معاوضه، و مانده‌ی نسیه.
• اطلاعات خریدار، برای صورتحساب الکترونیکی سامانه‌ی مؤدیان.

فاکتوری با چند جنس

یک فاکتور می‌تواند هم‌زمان جواهر، آب‌شده، سکه و خدمت داشته باشد؛ مثلاً مشتری یک دستبند، یک ربع سکه و تعمیر بند ساعتش را با هم حساب می‌کند. هر ردیف فرمول خودش را دارد: جواهر با ارزش طلا، اجرت، سود و مالیات روی اجرت و سود؛ آب‌شده با وزن × نرخ همان عیار و بی اجرت؛ سکه با تعداد × نرخ همان نوع سکه؛ و خدمت با مبلغ خودش که تماماً پایه‌ی مالیات است. جمع فاکتور جمع ردیف‌هاست و هر ردیف عددهای خودش را نگه می‌دارد، تا در برگشت جزئی، مثلاً اگر مشتری فقط سکه را پس آورد، همان ردیف دقیق برگردد.

شماره‌ی فاکتور هم باید پیوسته و قابل پیگیری باشد. بیشتر مغازه‌ها شماره‌ای با سال و یک شمارنده می‌خواهند، مثل «۱۴۰۵-۰۰۲۳». قالب شماره را می‌شود عوض کرد، ولی شماره‌ی فاکتورهایی که صادر شده‌اند هرگز عوض نمی‌شود.

فاکتور چاپی چه شکلی باشد؟

مشتری باید بتواند هر عدد فاکتور را بفهمد و بسنجد: نرخ روز با تاریخ، وزن و عیار، اجرت، سود و مالیات جدا، و جمع به عدد و به حروف. اگر بخشی با طلای کهنه تسویه شده، وزن و عیار و مبلغ آن هم روی فاکتور باشد.

اشتباه‌های رایج در فاکتور طلا

• مالیات روی کل فاکتور: فاکتور را گران‌تر از حق می‌کند و ممکن است مشتری را از دست بدهد.
• سود روی ارزش طلا به‌تنهایی: سود فروشنده معمولاً روی جمع ارزش طلا و اجرت حساب می‌شود.
• قیمت از وزن اسمی: اگر بیست انگشتر از یک طرح دارید، وزن هر کدام کمی فرق می‌کند. قیمت باید از وزن واقعی همان قطعه باشد.
• ویرایش فاکتور صادرشده: فاکتور اشتباه ابطال می‌شود و سند معکوسش ثبت می‌شود؛ ویرایش، سابقه را پاک می‌کند.
• گرد کردن وسط حساب: گرد کردن فقط در پایان هر ردیف؛ گرد کردن ارزش طلا پیش از حساب اجرت، چند ریال اختلاف می‌سازد که در جمع ماهانه بزرگ می‌شود.

فاکتور فروش طلا در با عیار

در با عیار فروشنده فقط وزن، عیار، اجرت و سود را می‌نویسد و همه‌ی مبلغ‌ها را سرور می‌سازد؛ عددی که مرورگر حساب کرده هرگز ذخیره نمی‌شود. مالیات روی اجرت و سود است، تخفیف پیش از مالیات و با جزء مشخص می‌نشیند، و نرخ روز، درصدها و عیار هر ردیف روی فاکتور ثبت می‌شوند. فاکتور چاپی روی A4 با سربرگ مجموعه و جمع به حروف است و اطلاعات صورتحساب مالیاتی از همان لحظه کامل نگه داشته می‌شود. برای دیدن کل امکانات، صفحه‌ی نرم‌افزار حسابداری طلای با عیار را ببینید.

پرسش‌های متداول