اجرت طلا چیست و چطور حساب میشود؟ درصدی، گرمی و ثابت
اجرت دستمزد ساخت هر قطعه است و می‌تواند درصدی از ارزش طلا، مبلغی برای هر گرم یا مبلغی ثابت باشد. هر روش کجا به کار می‌آید و در فاکتور، تخفیف و مالیات چه اثری دارد.
در این مقاله ۱۲ بخش
اجرت طلا دستمزد ساخت یک قطعه است: هزینه‌ی طراحی، ریخته‌گری، پرداخت و کاری که روی طلای خام انجام شده تا انگشتر یا گردنبند شود. اجرت یکی از سه جزئی است که روی ارزش طلا می‌نشیند (کنار سود فروشنده و مالیات) و بیشترین تفاوت قیمت دو قطعه‌ی هم‌وزن از همین‌جا می‌آید. در این مقاله سه روش محاسبه‌ی اجرت را با مثال می‌بینید، می‌فهمید اجرت در خرید طلای کهنه چه میشود، چه مالیاتی دارد و چطور باید در حساب‌ها ثبت شود.
خلاصه در یک نگاه
- اجرت به سه شکل حساب میشود: درصدی از ارزش طلا، مبلغی برای هر گرم، یا مبلغ ثابت برای کل قطعه.
- اجرت پایه‌ی سود فروشنده است و همراه سود مشمول مالیات ده درصدی میشود.
- در فروش طلای کهنه به طلافروشی، اجرتی که پرداخته‌اید برنمیگردد.
- تخفیف از اجرت مالیات را هم کم می‌کند؛ تخفیف از ارزش طلا نه.
اجرت طلا چیست و چرا با هر قطعه فرق می‌کند؟
ارزش طلای خام برای همه‌ی قطعههای یک عیار یکی است: وزن ضرب در نرخ روز. آنچه یک النگوی سادهی ماشینی را از یک گردنبند ظریف دستساز جدا می‌کند، کاری است که روی طلا انجام شده. قطعههای ماشینی و تولید انبوه اجرت کمی دارند؛ قطعههای دستساز، طرح‌های پیچیده، قلم‌زنی، میناکاری و نگین‌کاری اجرت بیشتری. در بازار ایران اجرت قطعههای سادهی ماشینی معمولاً چند درصد است و برای قطعههای دستساز و ظریف ممکن است از بیست درصد هم بالاتر برود. رقم دقیق را هر سازنده و فروشنده تعیین می‌کند و روی فاکتور می‌آید.
اجرت در فرمول قیمت، بعد از ارزش طلا و پیش از سود می‌نشیند؛ ترتیب کامل در فرمول محاسبه‌ی قیمت طلا آمده است. جای اجرت در کل حساب‌های مغازه را هم در حسابداری طلافروشی چگونه است ببینید.
سه روش محاسبه‌ی اجرت طلا
۱. اجرت درصدی (رایج‌ترین)
اجرت درصدی از ارزش طلاست: اجرت = درصد اجرت × وزن × نرخ روز. مزیتش این است که با نرخ طلا همراه میشود؛ اگر طلا گران شود، اجرت هم به همان نسبت بالا می‌رود. بیشتر فروشگاه‌ها برای قطعههای ویترین همین روش را دارند.
۲. اجرت گرمی (مبلغ برای هر گرم)
اجرت مبلغ ثابتی برای هر گرم است: اجرت = وزن × مبلغ هر گرم. این روش بیشتر میان سازنده و فروشنده رایج است، چون کار ساخت به وزن بستگی دارد نه به نرخ روز. اگر نرخ طلا بالا برود، اجرت گرمی تغییر نمی‌کند.
۳. اجرت ثابت
یک مبلغ برای کل قطعه، بی توجه به وزن و نرخ. برای قطعههای خاص و سفارشی یا وقتی سازنده برای یک کار مشخص قیمت داده است.
یک قطعه، سه روش
یک دستبند ۱۲ گرمی ۱۸ عیار با نرخ روز ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان؛ ارزش طلا ۸۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است. اجرت با هر روش:
| روش | پارامتر | حساب | اجرت (تومان) |
|---|---|---|---|
| درصدی | ۱۲٪ | ۱۲٪ × ۸۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۸۰٬۰۰۰ |
| گرمی | ۸۵۰٬۰۰۰ برای هر گرم | ۱۲ × ۸۵۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۲۰۰٬۰۰۰ |
| ثابت | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
امروز سه عدد به هم نزدیک‌اند. اگر فردا نرخ طلا ده درصد بالا برود، اجرت درصدی ۱۱٬۰۸۸٬۰۰۰ میشود و دو روش دیگر همان می‌مانند.
هیچ‌کدام از این روش‌ها «درست‌تر» نیست؛ مهم این است که روش هر قطعه روشن باشد و روی فاکتور ثبت شود، تا فردا اگر نرخ عوض شد، معلوم باشد اجرت آن فروش چطور حساب شده بود.
اجرت و سود فروشنده
سود فروشنده درصدی از جمع ارزش طلا و اجرت است؛ پس هر چه اجرت بیشتر باشد، سود فروشنده هم بیشتر است. برای همین است که دو قطعه‌ی هم‌وزن با اجرت متفاوت، اختلاف قیمتشان از خود اختلاف اجرت کمی بیشتر است. درباره‌ی درصد رایج سود در سود طلافروش چند درصد است نوشته‌ایم.
مالیات اجرت
اصل طلا معاف از مالیات بر ارزش افزوده است، ولی اجرت ساخت مشمول مالیات است. در سال ۱۴۰۵ مالیات ده درصد از جمع اجرت و سود فروشنده است. در مثال بالا با اجرت درصدی و سود ۷٪، سود ۶٬۵۸۵٬۶۰۰ تومان و مالیات ۱٬۶۶۶٬۵۶۰ تومان میشود. جزئیات در مالیات بر ارزش افزوده‌ی طلا.
تخفیف از اجرت
بیشتر تخفیف‌هایی که فروشنده به مشتری می‌دهد در عمل از اجرت یا سود است، نه از ارزش طلا. این تفاوت روی دو عدد اثر دارد:
- مالیات: تخفیف از اجرت پایه‌ی مالیات را کم می‌کند، پس مالیات هم کمتر میشود.
- نرخ مؤثر فروش: تخفیف از اجرت نرخی را که طلا در عمل به آن فروخته شده عوض نمی‌کند؛ تخفیف از ارزش طلا یعنی طلا را زیر نرخ روز فروخته‌اید.
پس در فاکتور باید روشن باشد تخفیف از کدام جزء است. ترتیب محاسبه همیشه همین است: اول تخفیف، بعد مالیات.
اجرت در خرید طلای دستدوم
یکی از رایج‌ترین پرسش‌های خریداران این است که «اجرتی که دادم چه میشود؟». وقتی طلای کهنه را به طلافروشی میفروشید، طلا به‌عنوان ماده‌ی خام خریده میشود؛ اجرت، سود و مالیاتی که هنگام خرید پرداخته‌اید برنمیگردد و طلافروش معمولاً بابت افت ذوب درصدی هم کم می‌کند. به همین دلیل خرید قطعههای پراجرت برای سرمایه‌گذاری مناسب نیست. روش‌های محاسبه‌ی خرید طلای کهنه در خرید طلای دستدوم از مشتری آمده است.
اجرت در خرید از کارگاه و سازنده
طلافروش هم وقتی از کارگاه یا سازنده خرید می‌کند، اجرت می‌پردازد؛ معمولاً اجرت گرمی یا ثابت. این اجرت بخشی از بهای تمام‌شده‌ی همان قطعه است، و بهای تمام‌شده‌ی هر قطعه‌ی ساخته باید جدا نگه داشته شود تا سود واقعی فروشش معلوم باشد. اگر کارگاه برای اجرت مالیات بر ارزش افزوده گرفته باشد، این‌که آن مالیات جزو بهای قطعه حساب شود یا به‌عنوان اعتبار مالیاتی، به وضعیت مالیاتی مغازه بستگی دارد و باید با حسابدارتان تعیین کنید؛ مهم این است که همیشه به یک روش ثبت شود.
اگر می‌خواهید بدانید نرم‌افزار حسابداری با این سه روش چه باید بکند، نرم‌افزار حسابداری عمومی یا تخصصی طلا را بخوانید؛ اجرت یکی از جاهایی است که نرم‌افزارهای عمومی کم می‌آورند.
اجرت روی فاکتور چطور نوشته شود؟
مشتری حق دارد بداند چقدر برای طلا و چقدر برای ساخت پرداخته است. روی فاکتور، اجرت باید جدا از ارزش طلا و جدا از سود بیاید، با روش و مقدارش: «اجرت ۱۲٪» یا «اجرت هر گرم ۸۵۰٬۰۰۰ تومان». این شفافیت هم اعتماد مشتری را بیشتر می‌کند و هم برای صورتحساب الکترونیکی لازم است، چون الگوی طلا در سامانه‌ی مؤدیان اجرت را جدا از ارزش طلا و سود می‌خواهد؛ در سامانه‌ی مؤدیان طلافروشی بیشتر گفته‌ایم.
اجرت پیش‌فرض برای مدل‌های تکراری
اگر یک طرح را بارها می‌خرید و میفروشید، تعریف اجرت و سود پیش‌فرض برای آن مدل کار را سریع می‌کند. فقط یک نکته: این پیش‌فرض باید هنگام ساخت هر قطعه در خود قطعه کپی شود. اگر فردا اجرت پیش‌فرض مدل را عوض کنید، قطعههای موجود و فاکتورهای قبلی نباید تغییر کنند. ادامه‌ی این بحث در نرم‌افزار حسابداری طلا و جواهر.
اجرت طلا در با عیار
در با عیار هر سه روش اجرت (درصدی، گرمی و ثابت) در فاکتور فروش هست و روش و مقدار هر ردیف روی همان فاکتور ثبت میشود. اجرت پیش‌فرض هر مدل هنگام ساخت قطعه در خود قطعه کپی میشود، تخفیف با جزئی که از آن کم شده ثبت میشود و مالیات فقط روی اجرت و سود حساب میشود. خرج‌هایی مثل آبکاری هم جدا از اجرت می‌آیند. برای دیدن جزئیات بیشتر به صفحه‌ی نرم‌افزار حسابداری طلا با عیار سر بزنید.
پرسش‌های متداول
اجرت طلا چند درصد است؟
عدد ثابتی ندارد و به نوع ساخت بستگی دارد. قطعههای سادهی ماشینی معمولاً چند درصد اجرت دارند و قطعههای دستساز و ظریف ممکن است از بیست درصد هم بیشتر. درصد هر قطعه باید روی فاکتور نوشته شود.
آیا اجرت طلای دستدوم برمیگردد؟
نه. وقتی طلای کهنه را میفروشید، فقط ارزش طلای خام با نرخ روز (منهای کسری بابت افت) پرداخت میشود. اجرت، سود و مالیاتی که هنگام خرید دادهاید برنمیگردد.
آیا طلای آبشده و سکه اجرت دارد؟
نه. آبشده با وزن و نرخ روز همان عیار و سکه با تعداد و نرخ روز همان نوع فروخته میشود؛ گاهی کارمزد فروش جداگانه گرفته میشود. شرحش در حسابداری طلای آبشده و سکه آمده است.
اجرت گرمی بهتر است یا درصدی؟
برای فروش به مشتری، اجرت درصدی رایجتر است چون با نرخ طلا همراه میشود. میان سازنده و فروشنده اجرت گرمی رایجتر است چون کار ساخت به وزن بستگی دارد. هر کدام را انتخاب کنید، روی فاکتور مشخص بنویسید.
برایش بفرستید؛ در تلگرام، واتس‌اپ یا با پیوند.
