مالیات بر ارزش افزوده طلا در ۱۴۰۵: روی چه چیزی و چقدر؟

مالیات بر ارزش افزوده طلا با مالیات بیشتر کالاها فرق دارد: اصل طلا معاف است و مالیات فقط روی ارزشی بسته می‌شود که فروشنده به طلا اضافه کرده، یعنی اجرت ساخت، سود فروشنده و حق‌العمل. نرخ این مالیات در سال ۱۴۰۵ ده درصد است. در این مقاله پایه‌ی مالیات، فرمول و مثال، اثر تخفیف، حکم آب‌شده و سکه و خرید دست‌دوم، و چیزهایی را که باید روی فاکتور تفکیک شوند توضیح می‌دهیم. جای مالیات در کل حساب‌های مغازه را در آموزش حسابداری طلافروشی ببینید.

چرا اصل طلا مالیات ندارد؟

مالیات بر ارزش افزوده، همان‌طور که از نامش پیداست، روی «ارزش افزوده» بسته می‌شود؛ یعنی ارزشی که هر حلقه‌ی زنجیره‌ی فروش اضافه می‌کند. طلای خام از دست طلافروش رد می‌شود و ارزش خودش را او نساخته است. آنچه طلافروش و سازنده اضافه کرده‌اند، کار ساخت (اجرت) و حاشیه‌ی فروش (سود) است. به همین دلیل قانون مالیات بر ارزش افزوده، اصل طلا، جواهر و پلاتین به‌کاررفته در مصنوعات را معاف کرده و فقط اجرت ساخت، سود فروشنده و حق‌العمل را مشمول مالیات دانسته است.

پایه و فرمول مالیات بر ارزش افزوده طلا

مثال ۱: انگشتر ده‌گرمی

نرخ روز ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال برای هر گرم ۱۸ عیار، اجرت ۱۵٪ و سود ۷٪:

اگر مالیات به اشتباه روی کل مبلغ حساب شود، ۶۱٬۵۲۵٬۰۰۰ ریال می‌شود؛ پنج برابر مالیات درست.

یعنی مالیات این انگشتر در عمل حدود ۱٫۸ درصد کل فاکتور است، نه ده درصد. این مقایسه را به مشتری‌هایی که فکر می‌کنند «ده درصد روی کل طلا» مالیات می‌دهند، می‌شود نشان داد. ترتیب کامل اجزای فاکتور در فاکتور فروش طلا آمده است.

مثال ۲: اجرت گرمی

اگر اجرت به‌جای درصد، مبلغی برای هر گرم باشد، فرقی در پایه‌ی مالیات نمی‌کند. یک النگوی ۱۵ گرمی با نرخ ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان، اجرت هر گرم ۶۰۰٬۰۰۰ تومان و سود ۷٪: ارزش طلا ۱۰۵٬۰۰۰٬۰۰۰، اجرت ۹٬۰۰۰٬۰۰۰، سود ۷٬۹۸۰٬۰۰۰ و مالیات ۱٬۶۹۸٬۰۰۰ تومان.

تخفیف و مالیات بر ارزش افزوده‌ی طلا

اول تخفیف، بعد مالیات. اگر تخفیف از اجرت یا سود باشد، پایه‌ی مالیات هم کم می‌شود و مالیات کمتری گرفته می‌شود. اگر تخفیف از ارزش طلا باشد، پایه‌ی مالیات عوض نمی‌شود. پس روی فاکتور باید روشن باشد تخفیف از کدام جزء کم شده است؛ وگرنه مالیات یا بیش از حق گرفته می‌شود یا کمتر.

آب‌شده، سکه، خرید دست‌دوم و خدمات

• طلای آب‌شده و شمش: بی اجرت و سود فروخته می‌شوند؛ پس ارزش طلا مالیات ندارد. اگر کارمزد یا حق‌العمل جداگانه گرفته شود، همان کارمزد مشمول مالیات است.
• سکه: فروش سکه هم بر پایه‌ی ارزش طلاست؛ اگر کارمزد فروش گرفته شود، مالیات به آن کارمزد تعلق می‌گیرد. حکم هر نوع سکه را با مشاور مالیاتی خود بسنجید.
• خرید طلای دست‌دوم از مشتری: طلا به‌عنوان ماده‌ی خام خریده می‌شود و اجرت و مالیاتی در کار نیست. روش‌هایش در خرید طلای دست‌دوم.
• خدمات (تعمیر، آبکاری، لحیم): کل مبلغ خدمت ارزشی است که مغازه اضافه کرده؛ پس کل آن پایه‌ی مالیات است.
• حق‌العمل: اگر کالای همکار یا سازنده‌ای را به‌صورت امانی می‌فروشید و حق‌العمل می‌گیرید، حق‌العمل مشمول مالیات است.

چه چیزی باید روی فاکتور تفکیک شود؟

فروشنده باید موارد معاف (ارزش طلا، جواهر و پلاتین) را از موارد مشمول (اجرت، سود، حق‌العمل) روی صورتحساب جدا کند. اگر این تفکیک انجام نشود و مالیات روی کل مبلغ از خریدار گرفته شود، فروشنده ممکن است به بازگرداندن مالیات اضافه و جریمه ملزم شود. صورتحساب الکترونیکی سامانه‌ی مؤدیان هم برای طلا الگوی جداگانه‌ای دارد که همین تفکیک را می‌خواهد؛ شرحش در سامانه‌ی مؤدیان طلافروشی.

• ارزش طلا (وزن، عیار و نرخ روز)
• اجرت ساخت
• سود فروشنده
• حق‌العمل یا کارمزد، اگر هست
• ارزش سنگ، اگر جدا قیمت‌گذاری شده
• تخفیف و جزئی که از آن کم شده
• نرخ و مبلغ مالیات

مالیاتی که هنگام خرید از کارگاه می‌پردازید

زنجیره‌ی طلا فقط فروش به مشتری نیست. وقتی از کارگاه یا سازنده قطعه‌ی ساخته می‌خرید، او هم بابت اجرتی که از شما می‌گیرد مالیات بر ارزش افزوده حساب می‌کند. در نظام مالیات بر ارزش افزوده، مالیاتی که در خرید پرداخته می‌شود معمولاً به‌عنوان «اعتبار مالیاتی» از مالیاتی که در فروش جمع کرده‌اید کم می‌شود، به شرط آن‌که صورتحساب معتبر داشته باشد. این‌که در مورد مغازه‌ی شما دقیقاً چطور است، به وضعیت ثبت‌نام و پرونده‌ی مالیاتی‌تان بستگی دارد و باید با حسابدارتان روشن کنید. از نظر ثبت، مهم این است که مالیات خرید جدا از بهای قطعه نگه داشته شود، تا هر روشی که حسابدار انتخاب کرد، عددش در دسترس باشد.

وقتی نرخ مالیات عوض می‌شود

نرخ مالیات بر ارزش افزوده چند بار در سال‌های اخیر تغییر کرده است. نکته‌ی مهم برای حسابداری این است که درصد مالیات هر فاکتور باید روی خود فاکتور ثبت شود. اگر نرخ از سال بعد عوض شود، فاکتورهای گذشته نباید با نرخ تازه دوباره حساب شوند؛ نه در نمایش، نه در گزارش و نه در صورتحساب مالیاتی. همین قاعده درباره‌ی نرخ روز طلا هم برقرار است؛ نرخ روز طلا روی فاکتور را ببینید.

مالیات بر ارزش افزوده‌ی طلا هزینه‌ی مغازه نیست

یک اشتباه رایج در گزارش سود: مالیات بر ارزش افزوده‌ای که از مشتری گرفته‌اید، درآمد شما نیست که بعد به‌عنوان هزینه کم شود؛ پولی است که برای دولت جمع کرده‌اید و از دستتان رد می‌شود. پس در محاسبه‌ی فروش و سود، مالیات بر ارزش افزوده از درآمد کنار گذاشته می‌شود. اگر آن را جزو فروش بشمارید و بعد به‌عنوان هزینه کم کنید، جمع فروش بزرگ‌تر از واقع دیده می‌شود. مالیات عملکرد (مالیات بر سود) موضوع جدایی است. ادامه در محاسبه‌ی سود طلافروشی.

مالیات بر ارزش افزوده‌ی طلا در با عیار

در با عیار پایه‌ی مالیات به‌طور پیش‌فرض اجرت و سود است و درصد و پایه‌ی مالیات روی هر فاکتور ثبت می‌شود؛ تغییر بعدی فقط فاکتورهای تازه را عوض می‌کند. تخفیف با جزئی که از آن کم شده ثبت و پیش از مالیات اعمال می‌شود، خرید دست‌دوم مالیات ندارد و ردیف خدمات کل مبلغش پایه‌ی مالیات است. اطلاعات صورتحساب مالیاتی هر فروش و برگشت از لحظه‌ی ثبت کامل نگه داشته می‌شود. برای دیدن جزئیات بیشتر به صفحه‌ی نرم‌افزار حسابداری طلا سر بزنید؛ و فرمول کامل قیمت را در فرمول محاسبه‌ی قیمت طلا ببینید.

پرسش‌های متداول