عیار طلا و تبدیل عیار: از ۷۵۰ تا ۹۹۵ با فرمول و جدول

عیار طلا نشان می‌دهد چه بخشی از وزن یک قطعه طلای خالص است. در بازار ایران عیار را هم به قیراط می‌گویند (۱۸، ۲۱، ۲۴) و هم به هزارم (۷۵۰، ۸۷۵، ۹۹۵)، و آب‌شده هم عیار خودش را دارد (معمولاً ۷۰۵). تبدیل عیار طلا یعنی بدانیم یک وزن از یک عیار، معادل چند گرم از عیاری دیگر است، یا نرخ گرم ۱۸ عیار برای قطعه‌ای ۲۱ عیار چقدر می‌شود. در این مقاله فرمول تبدیل، جدول آماده، مثال عددی و خطاهای رایج را می‌بینید. این یکی از پایه‌های حسابداری طلافروشی است.

عیار طلا یعنی چه؟

طلای خالص نرم‌تر از آن است که برای ساخت زیورآلات روزمره مناسب باشد؛ پس آن را با فلزهای دیگری مثل مس و نقره آلیاژ می‌کنند. عیار می‌گوید در این آلیاژ چه سهمی طلای خالص است. در سیستم قیراطی طلای خالص ۲۴ قیراط است؛ پس ۱۸ قیراط یعنی ۱۸ بخش از ۲۴ بخش طلا. در سیستم هزارم، طلای خالص ۱۰۰۰ است و ۱۸ عیار یعنی ۷۵۰ هزارم.

جدول عیارهای رایج

آنچه روی خود جنس حک شده یا آزمایشگاه اعلام کرده، همیشه بر عدد ریاضی مقدم است.

فرمول تبدیل عیار طلا برای وزن

طلای خالص یک قطعه از تبدیل عوض نمی‌شود؛ پس اگر وزن را در عیار ضرب کنیم، حاصل در هر دو طرف برابر است:

وقتی مقصد همیشه عیار پایه‌ی مغازه (معمولاً ۷۵۰) باشد، این همان «وزن نرمال» است که همه‌ی جمع‌های حسابداری طلا روی آن انجام می‌شود؛ شرح کامل در وزن نرمال طلا.

فرمول تبدیل عیار طلا برای نرخ

نرخ روز در ایران معمولاً برای یک گرم ۱۸ عیار اعلام می‌شود. نرخ هر گرم از عیار دیگر به همان نسبت عیار است:

ستون آخر با ضریب کامل حساب شده و به تومان گرد شده است؛ ضریب‌های ستون دوم سه‌رقمی‌اند.

این فقط ارزش طلای خام است. قیمت فروش زیورآلات اجرت، سود و مالیات هم دارد؛ فرمول محاسبه‌ی قیمت طلا را ببینید.

عیار را از روی جنس چطور بخوانیم؟

روی بیشتر زیورآلات عددی کوچک حک شده که عیار را می‌گوید: «۷۵۰» یا «18K» برای ۱۸ عیار، «۸۷۵» یا «21K» برای ۲۱ عیار، «۹۱۶» یا «22K» برای ۲۲ عیار و «۵۸۵» یا «14K» برای ۱۴ عیار. اگر عددی حک نشده یا قطعه کهنه و سابیده است، عیار واقعی را فقط آزمایش مشخص می‌کند و حدس زدن از روی رنگ قابل اعتماد نیست. در حساب‌ها همیشه همان عددی را بنویسید که روی جنس یا برگه‌ی عیارسنجی آمده است.

عیار نقره و پلاتین

همین منطق برای نقره و پلاتین هم برقرار است، با عیار پایه‌ی خودشان. نقره‌ی رایج زیورآلات ۹۲۵ است و پلاتین معمولاً ۹۵۰. این فلزها باید جدا از طلا ثبت شوند: نرخشان جداست، موجودی‌شان جداست و هرگز با گرم طلا جمع زده نمی‌شوند. اگر مغازه‌ی شما نقره یا پلاتین هم می‌فروشد، وزن نرمال آن‌ها نسبت به عیار پایه‌ی خودشان حساب می‌شود؛ مثلاً ۱۰ گرم نقره‌ی ۸۰۰ معادل ۸٫۶۴۹ گرم نقره‌ی ۹۲۵ است.

تبدیل عیار طلا در آب‌شده و مظنه

در بازار آب‌شده، قیمت معمولاً به «مظنه» اعلام می‌شود که قیمت یک مثقال طلای ۷۰۵ است. تبدیل مظنه به نرخ گرم ۱۸ عیار هم یک تبدیل عیار است، به‌اضافه‌ی تبدیل مثقال به گرم: هر مثقال ۴٫۶۰۸ گرم است و ۴٫۶۰۸ × ۷۰۵ ÷ ۷۵۰ حدود ۴٫۳۳۲ گرم ۱۸ عیار می‌شود. برای همین در بازار مظنه را بر عددی حدود ۴٫۳۳ تقسیم می‌کنند تا نرخ گرم ۱۸ عیار به دست بیاید. جزئیات و نکته‌هایش در مظنه طلا چیست آمده است.

خطاهای رایج در تبدیل عیار طلا

گرد کردن عیار

۲۲ عیار از نظر ریاضی ۹۱۶٫۶۶… است. اگر آن را ۹۲۰ بنویسید، هر صد گرم حدود نیم گرم ۱۸ عیار اضافه نشان می‌دهد که در گاوصندوق نیست. همیشه عدد حک‌شده روی جنس یا عدد آزمایشگاه را بنویسید.

جمع وزن خام عیارهای مختلف

ده گرم ۷۰۵ و ده گرم ۹۹۵ «بیست گرم طلا» نیستند. اول هر دو را به یک عیار ببرید، بعد جمع بزنید.

عیار مؤثر به‌جای عیار واقعی در موجودی

در یکی از روش‌های خرید طلای کهنه، طلافروش برای حساب مبلغ خرید چند واحد از عیار کم می‌کند؛ مثلاً طلای ۷۵۰ را ۷۴۰ حساب می‌کند. این «عیار مؤثر» فقط برای محاسبه‌ی مبلغ است. اگر همین عدد در موجودی انبار ثبت شود، دفتر کمتر از طلای واقعی را نشان می‌دهد و هر شمارش فیزیکی مغایرت پیدا می‌کند. شرح بیشتر در خرید طلای دست‌دوم.

گرد کردن وسط حساب

ضرب و تقسیم را با دقت کامل انجام دهید و فقط نتیجه‌ی نهایی را به سه رقم اعشار (یک میلی‌گرم یا یک سوت) گرد کنید.

عیارسنجی و ثبت عیار آب‌شده

عیار آب‌شده را معمولاً آزمایشگاه یا «انگ» مشخص می‌کند و روی برگه‌اش می‌نویسد. این عدد باید همان‌طور که هست ثبت شود، چون موجودی آب‌شده بر وزن و عیار نگه داشته می‌شود و حتی چند هزارم اختلاف، در مقدار زیاد به چند گرم می‌رسد. موجودی آب‌شده‌ی عیارهای مختلف هم باید جدا نگه داشته شود، چون نرخ بازارشان فرق دارد؛ ادامه در حسابداری طلای آب‌شده و سکه.

تبدیل عیار طلا در با عیار

در با عیار عیار هر ردیف به هزارم وارد می‌شود؛ ۱۸ و ۲۱ قیراط خودکار به ۷۵۰ و ۸۷۵ می‌رود و برای ۲۲ یا ۱۴ عدد دقیق روی جنس خواسته می‌شود. وزن نرمال هر ردیف خودکار با دقت یک میلی‌گرم حساب و کنار وزن خام ذخیره می‌شود، نرخ هر عیار از نرخ پایه ساخته می‌شود و موجودی آب‌شده برای هر عیار جدا نگه داشته می‌شود. در خرید دست‌دوم با روش کسر عیار، عیار واقعی و عیار مؤثر هر دو ثبت می‌شوند و موجودی همیشه از عیار واقعی است. برای دیدن بقیه‌ی امکانات، صفحه‌ی نرم‌افزار حسابداری طلا را ببینید.

پرسش‌های متداول